Zierikzee


Context VN set links: model = Zierikzee


Set VN link, Property name = Supercontext, Property VN name = Supercontext

Model link = Zierikzee

Result = Dijkvakken Zeeland VN

End Set VN link


Bekleding 
Betonzuil, Overlaging met ecotop
Specifieke constructie 

Voorland 
Stroomgeul
Ruimtegebruik 

Jaar 
2013
Locatie 
Schouwen-Duiveland
Coördinaten 
51° 38' 24", 3° 53' 25"
Dijktraject 
dp 161+10m - dp 198+50m



Het dijktraject Zierikzee (Borrendamme Polder Schouwen, Cauwersinlaag, Havenkanaal West) ligt aan de zuidzijde van Schouwen- Duiveland aan de Oosterschelde. Het traject ligt tussen dp 160 en dp 207 (keersluis bij Zierikzee). De totale lengte bedraagt ongeveer 4,6km, het dijkvak valt onder het beheer van waterschap Scheldestromen. Voor een deel van het traject ligt de geul Roompot, die ter hoogte van het Westelijk Havenhoofd een diepte heeft van meer dan 50m. Het andere deel van het traject betreft de westelijke zijde van het Havenkanaal van Zierikzee.

Tijdens de voorbereiding van dijktraject Zierikzee vond veel overleg plaats met Dienst Landelijk Gebied. Deze organisatie was bezig met de herinrichting van het gebied rondom het dijktraject. Hierdoor moesten de planning en verschillende werkzaamheden op elkaar worden afgestemd.

Bijzonderheden

  • Het gaat om het zwaarst aangevallen dijktraject langs de Oosterschelde.
  • In het voorjaar waren er een paar zware stormen.
  • Er waren veel kansen op gebied van werk-met-werk, waaronder de kruinverhoging langs het havenkanaal.
  • De aanwezigheid van campings en recreanten bepaalden voor een groot deel de planning van het project en de aanvoer van materiaal (over het water).
  • Omgevingsmanagement was contractueel gezien de verantwoordelijkheid van de aannemer, maar werd door het projectbureau tijdens de uitvoering teruggehaald.

Kaart werkgebied

Werkgebied Sophiastrand.JPG

Lessons learned




Lesson learned: Slak in klei

Scheiden transportstromen
Bij oplevering werd in de kleilaag van het bovenbeloop te veel slak aangetroffen. De aannemer moest daarom delen van de kleilaag vervangen. Uitvoering hiervan was vanwege de aanvang van het stormseizoen niet haalbaar in hetzelfde uitvoeringsjaar. De klei werd een jaar later vervangen. De oorzaak van de grote hoeveelheid slak in de klei had te maken met de manier van werken. Het kan voorkomen worden door stromen materiaal zorgvuldig te gescheiden en apart op te slaan. Zo kan schone klei niet vermengd raken met slakken. Contractueel dient hier dus op ingespeeld te worden, onder andere door vast te leggen aan welke eisen de deklaag van klei dient te voldoen.




Lesson learned: Werkzaamheden combineren

Samenwerking Dienst Landelijk Gebied
Zeeweringen werkte vaak samen met andere partijen (gemeenten, provincie, Rijkswaterstaat, waterschap Scheldestromen, lokale ondernemers) om de dijkversterking efficiënt uit te voeren, kosten te besparen en overlast te beperken. Zo voerde het projectbureau regelmatig op verzoek van het waterschap onderhoudswerkzaamheden uit tijdens een dijkversterking.





Lesson learned: Recreatief gebruik dijken

Strandje Borrendamme
Als gevolg van de dijkversterking Polder Schouwen (2008) was het standje bij Borrendamme minder toegankelijk geworden. Eerder was de dijk goed beloopbaar doordat er Haringmanblokken lagen. Na klachten uit de omgeving werd de situatie tijdens de dijkversterking van Zierikzee verbeterd. Het projectbureau bracht extra zand aan. Sindsdien wordt recreatief gebruik van de dijk nog meer meegenomen in het ontwerp. De situatie voor strandbezoekers, sportvissers, duikers moet minimaal even goed zijn als voorafgaand aan de dijkversterking. Bij standjes en duiklocaties worden trappen aangelegd, voor vissers visplateaus.




Lesson learned: Omgevingsmanagement aannemer

Zinvoller bij opdrachtgever
Omgevingsmanagement werd opgenomen in het contract als de verantwoordelijkheid van de aannemer. In de aanloop naar de uitvoering bleek zijn aanpak echter niet consistent met die van het projectbureau. De communicatiestrategie zou mogelijk schadelijk zijn voor het projectbureau. Daarnaast leunde de omgevingsmanager van de aannemer veel op het projectbureau, omdat deze laatste de voorbereiding had gedaan en dus veel kennis had van de omgeving. Op basis van deze argumenten besloot het projectbureau het omgevingsmanagement terug te nemen. Een mogelijk meer geschikte rol voor de opdrachtnemer zou bijvoorbeeld die van duurzaamheidsmanager kunnen zijn.




Lesson learned: Fietsers werkgebied

Inzet verkeersregelaar
In 2013 en 2014 had Zeeweringen regelmatig problemen met recreanten: wandelaars en fietsers die afzettingen negeerden en toch het werkgebied in gingen. Dit leidde soms tot gevaarlijke situaties. Om ongelukken te voorkomen, zette aannemers in overleg met het projectbureau bijvoorbeeld verkeersregelaars in of aanvullende hekken en waarschuwigsborden.


Andere pagina's met deze lesson learned: Nieuw Noord-Bevelandpolder, Oesterdam Zuid




Lesson learned: Lage teenconstructie

Bereikbaarheid tijdens uitvoering
De teenconstructie was in het ontwerp erg laag getekend. Daardoor was er zelfs bij laag water slechts beperkt tijd om aan de teenconstructie te werken. Voorjaarsstormen beperkten de werktijd nog meer. De aannemer kwam onder grote druk te staan om de dijkversterking op tijd af te krijgen. Bij het ontwerp had het projectbureau rekening moeten houden met de mogelijkheden van de uitvoering. De bereikbaarheid van onderdelen van de dijk kan daarbij van belang zijn.

Omgevingsmanagement werkprocessen





Landschap en omgeving

Als gevolg van de dijkversterking Polder Schouwen (2008) was het standje bij Borrendamme minder toegankelijk geworden. Eerder was de dijk goed beloopbaar doordat er Haringmanblokken lagen. Na klachten uit de omgeving werd de situatie tijdens de dijkversterking van Zierikzee verbeterd. Het projectbureau bracht extra zand aan.

Werk met werk

Het dijktraject Zierikzee bood verschillende kansen voor het maken van werk-met-werk:

  • Dienst Landelijk Gebied (DLG) was ten tijde van de dijkversterking bezig met plannen voor de herinrichting van het gebied rondom de dijk. Hiervoor werden verschillende afspraken gemaakt. Op verzoek van verwijderde het projectbureau de Weldamseweg. Zo kon de weg opgaan in het nieuwe natuurgebied dat DLG hier ging inrichten. Waterschap Scheldestromen legde een nieuwe weg aan.
  • De kop van de havendam is een zogenaamde bruinvis-hotspot: het is een van weinige plaatsen in Nederland waar deze dieren goed te bekijken zijn. Het projectbureau richtte hier op verzoek van het Wereld Natuurfonds en Nationaal Park Oosterschelde een uitkijk- en luisterpunt in. Bankjes in de vorm van schanskorven bieden recreanten de mogelijkheid uit te kijken over de Oosterschelde. Een mantelbuis vanaf de kop van de havendam tot onder het water biedt de mogelijkheid een hydrofoon te plaatsen, zodat mensen kunnen luisteren naar het geluid van bruinvissen in het water. De hydrofoon zelf werd nog niet geplaatst, omdat deze nog niet beschikbaar was. Na afronding van de werkzaamheden werd het uitkijkpunt overgedragen aan de projectgroep van het Wereldnatuurfonds.
  • Het onderhoudspad werd opengesteld voor fietsers. In overleg met de pachter van het gebied werd een deel hiervan ingericht als uitkijkpunt over het nieuwe natuurgebied.



Referenties





Cultuurhistorie
Muraltglooiing bij Zierikzee


  • De aanwezige perkoenpalen werden verwijderd en afgevoerd als chemisch afval, omdat ze gecreosoteerd waren. Op een deel van de dijk werden nieuwe palen geplaatst om de oorspronkelijke uitstraling te herstellen. De nieuwe palen hebben alleen landschappelijke en cultuurhistorische waarde, geen functie voor de veiligheid.
  • De Muraltmuurtjes konden niet behouden blijven en werden verwijderd.
  • Bunkers en een oud plankier op het havenhoofd bleven behouden.
  • Er was contact met de archivaris van Zierikzee die meldde dat in het verleden stenen van een oude kerk waren gebruikt ter versteviging van de dijk. Hij vroeg in de gaten te houden of er archeologische resten tevoorschijn kwamen. Deze resten zijn niet aangetroffen.






Ecologie
Zierikzee afvoeren gecreosoteerde perkoenpalen
Zierikzee penetratie breuksteen overlaging en lavasteen

In het ecologisch detailadvies worden de aanwezige planten geïnventariseerd, zowel in de getijzone als ter plaatse van de boventafel. Op basis hiervan wordt een advies verstrekt over de soort nieuwe bekleding die moet worden gekozen om minstens een gelijkwaardige begroeiing in de toekomst te verkrijgen. Dit detailadvies is opgenomen als bijlage van de ontwerpnota.

In het kader van ecologie, heeft er een inventarisatie plaatsgevonden van de aanwezige vogelsoorten, herpetofauna en zoogdieren in het gebied om deze in kaart te brengen.

Tevens is er een Soortenbeschermingstoets uitgevoerd in het kader van de wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Flora- en Faunawet en Natuurbeschermingswet.

Tijdens de uitvoering bleek op een van de depots de beschermde bijenorchis te groeien. Deze hoek werd afgezet en is niet gebruikt als depot.






Referenties





Vergunningen en projectplan

Voor dit project werden twee planbeschrijvingen gemaakt: een regulier en een wijzigingsplan voor de kruinverhoging langs het havenkanaal.

Voor de kruinverhoging moesten een steunberm en een onderhoudsweg worden aangelegd, waardoor de dijk breder werd.Door de kruinverhoging (en dus dijkverbreding) ging zilt grasland verloren. Dit werd in een aanvullend projectplan beschreven waarvoor een aparte Natuurbeschermingswet procedure (wijzigingsvergunningprocedure) werd doorlopen. Binnen het project was geen compensatiemogelijkheid. De oplossing is gevonden in een kwaliteitsimpuls in de nabijgelegen Koudekerkse Inlaag. Hier is een stuk terrein geoptimaliseerd, waardoor grote kansen ontstaan voor de ontwikkeling van zilt grasland.

Op basis van de planbeschrijvingen wordt door het waterschap vastgesteld dat een milieueffectrapport niet behoeft te worden opgesteld.

Verder wordt de planbeschrijving gebruikt bij de aanvraag van vergunningen in het kader van verschillende wetgeving. Op basis van de Passende Beoordeling wordt een vergunning Natuurbeschermingswet afgegeven. Na enkele aanpassingen is er tevens een wijzigingsvergunning verleend. Daarnaast heeft de Provincie ook de aanvraag in het kader van de Waterwet goed gekeurd.












Transportroutes

Een mogelijk knelpunt in de transportroutes waren fietsende scholieren. Deze grote groep kruiste de transportroute op een rotonde. De aannemer werd verplicht te rijden in bloktijden, waarbij rekening werd gehouden met de spits van de scholieren.

Het projectbureau zetten een veiligheidscampagne op om chauffeurs van werkverkeer te wijzen op kwetsbare weggebruikers.

Op bepaalde stukken van de transportroute gold een snelheidsbeperking. Grote delen van de transportroute waren afgesloten voor fietsers. Hiervoor werden omleidingen ingesteld




Referenties





Communicatie
Zierikzee gastles aan lagere school
Zierikzee informatiezuil

Voor dijktraject Zierikzee is op basis van het omgevingsplan een aantal communicatiemiddelen ingezet om de omgeving te informeren over de geplande werkzaamheden. Voorlichting op het werk zelf gebeurt o.a. door het plaatsen van een infobord, maar wordt ook actief aan alle bewoners gegeven door middel van huis-aan-huiskranten. Daarnaast ontvangen recreanten flyers en daarbij wordt ook gedacht aan de buitenlandse gasten. Bij bepaalde activiteiten of werkzaamheden wordt ook gebruik gemaakt van een advertentie in de PZC. Wanneer omwonenden of bedrijven verwachten schade te ondervinden door de uitvoering van de werken kan men dit kenbaar maken. Daarvoor is een regeling opgesteld die de mogelijkheden voor compensatie aangeeft.

Tijdens de voorbereiding werd flink geïnvesteerd in gesprekken met met name één campinghouder die langs de transportroute zijn bedrijf heeft. Verder was er speciale aandacht voor fietsende scholieren die de transportroute kruisten.








Referenties





Depot

Normaal gesproken worden depots na afloop van de dijkversterking opgeruimd. Bij Zierikzee kregen ze een nieuwe bestemming. Op verzoek van Dienst Landelijk Gebied (DLG) werd van één depotlocatie de toplaag van een halve meter verwijderd en niet hersteld. Reden hiervoor was dat DLG het maaiveld in de directe omgeving van het depot ging verlagen in verband met natuurontwikkeling. Twee andere depots werden na afloop van de werkzaamheden aangepast en ingericht als parkeerplaat.






Explosieven
Bom Zierikzee

Er werd een bom aangetroffen in het aangevoerde zand van de Maasvlakte. De gemeente nam vanaf het moment van aantreffen de regie over de ruiming over. Ze schakelde de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) in die de bom tot ontploffing binnendijks tot ontploffing bracht bij hoogwater. Het projectbureau had liever gezien dat de bom verder van de dijk tot ontploffing was gebracht om het risico op schade aan de dijk te voorkomen.




Technisch management werkprocessen





Inventarisatie
Zierikzee sluis in havenkanaal
Zierikzee havendam

De steenbekleding op de dijk tussen dp 161,1 en het Westelijk Havenhoofd bestonden voornamelijk uit basalt, met daarboven afwisselend asfalt en Vilvoordse steen. Op enkele delen was boven de basalt ook Lessinese steen aanwezig. Op het traject langs het havenkanaal bestond de bekleding voornamelijk uit asfalt, zeskante betonblokken en diaboolblokken. Op het traject tussen dp 198,5 en dp 207 waren betonzuilen, voorzien van ecotoplaag aanwezig. Plaatselijk was een muralt glooiing aanwezig. De bovengrens van de steenbekleding tussen dp 161,1 en het Westelijk Havenhoofd lag gemiddeld op NAP+4,7m. De bekleding langs het havenkanaal was aangebracht tot een niveau variërend van NAP+2,5m tot NAP+4,0m. Plaatselijk was geen buitenberm aanwezig. De aanwezige berm bestond deels uit asfalt, deels uit gras.







Toetsing
Opgebroken basalt bij Zierikzee
Zierikzee oude bekleding met palenrij
Zierikzee verzakking oude bekleding

De actualisatie van de toetsing is door het waterschap uitgevoerd. Deze is gecontroleerd door het projectbureau, waarna het dijkvak is vrijgegeven voor verbetering. Ten tijde van de toetsing van de bekleding op dit traject kwam nieuwe kennis beschikbaar voor het toetsen van basalt. De nieuwe kennis bood de mogelijkheid om onderscheid te maken tussen goed en minder goed gezette basalt.

De aanvulling op het vrijgavedocument betreft een aanvulling op “Archeologie en particulier eigendom” en een nieuw kopje “Cultuurhistorie” aan de hand van een door Stichting Dorp, Stad en Land in opdracht van projectbureau Zeeweringen gemaakte inventarisatie langs de Oosterschelde.









Referenties





Ontwerp
Zierikzee kruinverhoging havenkanaal
Zierikzee nieuwe bekleding met palenrij
Zierikzee nieuwe bekleding

Aan de ontwerpnota Zierikzee die eind 2011 is opgesteld, is in mei 2012 een erratum toegevoegd. Op verzoek van waterschap Scheldestromen nam het projectbureau een kruinverhoging langs het havenkanaal mee in het ontwerp. Er was twijfel over de haalbaarheid van de kruinverhoging. Ingenieursbureau Fugro voerde in opdracht van het projectbureau onderzoek uit. Dit onderzoek wees uit dat de kruinverhoging mogelijk was, mits er voldoende consolidatietijd in acht werd genomen In het erratum is het advies ten aanzien van de kruinverhoging verwerkt die geleid heeft tot een verbreding van de binnenberm.

Het ontwerp voorziet in een ondertafel die bestaat uit gepenetreerde breuksteen, grotendeels afgestrooid met lava, deels worden hier betonzuilen geplaatst De boventafel bestaat uit betonzuilen






Referenties





Revisie en overdracht

Bij oplevering werd in de kleilaag van het bovenbeloop te veel slak aangetroffen. De aannemer moest delen van de kleilaag vervangen. Uitvoering hiervan was vanwege de aanvang van het stormseizoen niet haalbaar in hetzelfde uitvoeringsjaar. De klei werd een jaar later vervangen. De oorzaak van de grote hoeveelheid slak in de klei heeft te maken met de manier van werken. Dit kan voorkomen worden door stromen materiaal zorgvuldig te gescheiden en apart op te slaan. Zo kan schone klei niet vermengd raken met slakken. Contractueel dient hier dus op ingespeeld te worden, onder andere door vast te leggen aan welke eisen de deklaag van klei dient te voldoen.

Na afloop van het werk is een toetsing uitgevoerd en is het dijkvak overgedragen aan het waterschap.





Referenties


Contractmanagement werkprocessen





Contract
Zierikzee aanvoer materiaal per schip
Zierikzee aanvoer gietasfalt
Zierikzee grondwerk

EMVI

Tijdens de voorbereiding werd vastgesteld dat transport over de weg veel overlast zou veroorzaken voor omwonenden en campings. Ook zou het risico’s met zich meebrengen voor fietsende scholieren en toeristen. In de aanbesteding werd daarom m.b.v. EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) nadruk gelegd op transport van materiaal over water. De opdrachtnemer scoorde gunstig op gebied van duurzaamheid (hybride kranen, andere brandstof, cursus voor machinisten) en de CO2 prestatieladder.

Loswallen

Het projectbureau voorzag in het contract in twee loswallen: een in het havenkanaal en een andere bij de Lockersnol. De aannemer besloot geen loswal aan te leggen bij de Lockersnol, vanwege de activiteiten van een kreeftenkweker. De kweker had aangegeven dat zijn belangen ernstig geschaad zouden worden. Ook was een loswal bij de Lockersnol ongunstiger, omdat deze direct aan de Oosterschelde ligt en dus meer geëxponeerd aan tij en weersomstandigheden. Er werd dus maar één loswal aangelegd, in het havenkanaal. Om de planning haalbaar te houden, werden de werktijden hier uitgebreid.



Dienst Landelijk Gebied

Dienst Landelijk Gebied (DLG) had tegelijk met de dijkversterking gepland werkzaamheden uit te voeren in het gebied tussen Zierikzee en de te versterken dijk. Doelstelling was het herinrichten en kwalitatief verbeteren van het natuurgebied. Vanwege de raakvlakken met de dijkversterking vond er veelvuldig overleg plaats tussen het projectbureau en DLG over o.a. de volgende punten:

DLG wilde de Weldamseweg verwijderen en op een andere plaats opnieuw aanleggen. Zeeweringen had deze weg echter als transportroute aangemerkt. Er werden verschillende mogelijke oplossingen bekeken. Uiteindelijk legde waterschap Scheldestromen in opdracht van DLG de nieuwe weg aan zonder deklaag van asfalt. Zeeweringen gebruikte deze en na afronding van de dijkversterking werd de nieuwe weg volledig afgewerkt.

Onderdeel van de plannen van DLG was de opwaardering van een binnendijks gelegen parkeerplaats bij Borrendamme. Hier was ook een lokale insnoering in de dijk (versmalling) vanwege een voormalige boerderij. Zeeweringen wilde aanvankelijk het ‘rechttrekken’ van deze insnoering uitvoeren tijdens de dijkversterking. Langlopende onderhandelingen tussen DLG en waterschap over benodigde aankoop van de grond verhinderden dit echter. Zeeweringen paste de locatie wel alvast zoveel mogelijk aan, zodat de basis voor de verdere herinrichting gelegd werd.

DLG wilde binnendijks een uitkijkpunt voor recreanten aanleggen over het nieuwe natuurgebied. Hiervoor was een dijkovergang nodig. Er vond intensief overleg plaats over de (technisch) mogelijke locatie en benodigde grond. Zeeweringen realiseerde de dijkovergang en DLG sloot hier het uitzichtpunt op aan.








Uitvoering
Zierikzee aanbrengen teenconstructie
Zierikzee aanvoer per schip
Zierikzee stormschade nieuwe werk


  • Er werd met zeer zwaar materieel gewerkt, vanwege het feit dat Zierikzee het zwaarst aangevallen dijktraject langs de Oosterschelde is.
  • In het voorjaar traden er enkele stormen op. Hierdoor ontstond schade aan het werk.
  • Het dijktraject heeft een steile vooroever. Hierdoor kon niet met zwaar materieel op de ondertafel gewerkt worden.
  • De teenconstructie ligt uitzonderlijk diep. Hierdoor werd de teenbestorting uitgevoerd vanaf het water.
  • Er werd een bom aangetroffen in het aangevoerde zand van de Maasvlakte. De gemeente nam vanaf het moment van aantreffen de regie over de ruiming over. Ze schakelde de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) in die de bom tot ontploffing binnendijks tot ontploffing bracht bij hoogwater. Het projectbureau had liever gezien dat de bom verder van de dijk tot ontploffing was gebracht om het risico op schade aan de dijk te voorkomen.
  • In het kader van duurzaam werken werd de klei die vrijkwam uit de oude dijkbekleding hergebruikt bij de kruinverhoging in plaats van zand.
  • Bij de aanleg van de nieuwe Levensstrijddijkweg werd twee maal een boete opgelegd vanwege het niet naleven van de contracteisen.




Projectbeheer controleprocessen





Risicobeheer

Fietsers in werkgebied

Ondanks omleidingroutes, duidelijke bebording en afzettingen betraden fietsers tijdens de uitvoering veelvuldig het werkgebied en de transportroutes. Recreanten die hierop werden aangesproken, gaven aan daar geen gevaar in te zien. Ook werd gezegd dat ze afzettingen of borden niet hadden gezien. Dit alles leverde risico’s op voor de veiligheid. De permanente inzet van een verkeersregelaar aan het begin van het dijktraject bood de oplossing.

Transporten over drukke fietsroute

De transportroute kruiste een drukke fietsroute van scholieren. Dit was een veiligheidsrisico. Contractueel werd daarom bepaald dat transporten over de weg daarom pas na 09:00 uur mochten plaatsvinden. Dat was praktisch goed haalbaar, omdat veel transport over het water werd uitgevoerd.

Lage teenconstructie

De teenconstructie was in het ontwerp erg laag getekend . Daardoor was er zelfs bij laag water slechts beperkt tijd om aan de teenconstructie te werken. Voorjaarsstormen beperkten de werktijd nog meer. De aannemer kwam onder grote druk te staan om de dijkversterking op tijd af te krijgen.




Kerndocumenten










































Referenties

Context VN set links: model =

Bezig met het laden van de kaart...


HZ University of Applied Sciences
Delta Academy
Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Projectbureau Zeeweringen
Waterschap Scheldestromen
Provincie Zeeland
Deltares