Toon menu Zoeken

DeltaExpertise - voor een leefbare delta

Sophiastrand


Context VN set links: model = Sophiastrand


Set VN link, Property name = Supercontext, Property VN name = Supercontext

Model link = Sophiastrand

Result = Dijkvakken Zeeland VN

End Set VN link


Bekleding: Zand
Specifieke constructie: Strekdam
Voorland: Strand, Slik
Ruimtegebruik:
Jaar: 2013
Locatie: Noord-Beveland
Coördinaten: 51° 35' 27", 3° 43' 28"
Dijktraject: 1905 - 1913+23



Dijktraject Sophiastrand ligt op het eiland Noord-Beveland ten noordwesten van het dorp Wissenkerke tussen dijkpaal 1905 en dijkpaal 1913+23 meter. Het traject heeft een lengte van 823 meter. Binnendijks ligt een vakantiepark. Buitendijks ligt een duinstrook tegen de dijk en het Sophiastrand. De dijk, de duinstrook en het strand liggen in de gemeente Noord-Beveland. De zandwinlocatie Noordland binnenhaven, waar zand vandaan werd gehaald voor het versterken van de dijk, ligt in de Oosterschelde en valt binnen de grenzen van de gemeente Veere. Rijkswaterstaat beheert het strand, de duinstrook en het buitentalud van de dijk. Waterschap Scheldestromen beheert de dijk.

De belangrijkste bijzonderheden in dit dijktraject:

  • Projectbureau Zeeweringen heeft ervoor gekozen het dijkvak te versterken door middel van zandsuppletie in plaats van steenbekleding.
  • Vlak achter de dijk ligt het vakantiepark Roompot Beach Resort. Bezoekers van het park maken gebruik van het Sofiastrand, dat buitendijks ligt.
  • Ten westen van het dijkvak liggen een strekdam en een havendam. Achter de havendam ligt een jachthaven.
  • Aan de westkant van het Sophiastrand bevindt zich een kite- en windsurfschool.
  • Sportvisserij Zuidwest Nederland heeft een vergunning om op en in de buurt van het Sophiastrand handmatig zee-aas te spitten.
  • Sportvissers gebruiken de westelijk gelegen strekdam als vislocatie.
  • Beroepsvissers hebben een vergunning om ten noorden van het Sophiastrand vaste vistuigen te plaatsen.
  • Mosselvissers hebben een vergunning om enkele mosselzaadinvanginstallaties te plaatsen in de buurt van de zandwinlocatie naast de Roompotgeul.
  • Private eigenaren hebben enkele (mossel)percelen ter hoogte van de oostelijk gelegen Kootjesnol liggen.
Kaart werkgebied
Werkgebied Sophiastrand.JPG
Lessons learned




Lesson learned: Zandsuppletie

Versterking met zand ipv stenen
Bij een meerjarenprogramma zoals dat van projectbureau Zeeweringen loont het om buiten de kaders te denken. Daardoor ontstaan soms innovatieve ideeën. De uitvoering van de dijkversterking bij Sofiastrand en de Oesterdam Veiligheidsbuffer zijn hiervan goede voorbeelden. Bij de andere dijktrajecten werd steeds gezocht naar ‘harde’ oplossingen (stenen) om de dijken te versterken. Deze dijktrajecten laten zien dat natuurlijke materialen, zoals zand en helmgras, goed inzetbaar kunnen zijn voor het versterken van dijken en tot een mooi en natuurlijk resultaat leiden.


Andere pagina's met deze lesson learned: Veiligheidsbuffer Oesterdam




Lesson learned: Werkzaamheden combineren

Zand uit verzande vaargeul
Zeeweringen werkte vaak samen met andere partijen (gemeenten, provincie, Rijkswaterstaat, waterschap Scheldestromen, lokale ondernemers) om de dijkversterking efficiënt uit te voeren, kosten te besparen en overlast te beperken. Zo voerde het projectbureau regelmatig op verzoek van het waterschap onderhoudswerkzaamheden uit tijdens een dijkversterking.



Omgevingsmanagement werkprocessen





Omgevingsmanagement

Projectbureau Zeeweringen heeft voor het dijktraject Sophiastrand een omgevingsplan gemaakt. Zo’n plan bestaat uit een inventarisatie van alle stakeholders die voor het dijktraject relevant zijn en alle evenementen die tijdens de werkzaamheden in de omgeving van het dijktraject plaatsvinden. Het projectbureau omschrijft daarnaast in het omgevingsplan op welke manier het de verschillende doelgroepen geïnformeerd heeft over de werkzaamheden.

Stakeholders

Pact van Wissenkerke

Projectbureau Zeeweringen sloot met Rijkswaterstaat, waterschap Scheldestromen, de gemeente Noord-Beveland, provincie Zeeland, Ecoshape Building with Nature en Roompot Group B.V. een overeenkomst: het Pact van Wissenkerke. In deze overeenkomst legden alle partijen het besluit vast om het dijktraject door middel van zandsuppletie te versterken. Daarmee samenhangende afspraken vormden ook onderdeel van het pact. Eén daarvan was dat Rijkswaterstaat financiële middelen beschikbaar moest stellen aan het waterschap voor het onderhoud van het dijktraject. Met dat geld kan het waterschap over 25 jaar nog een suppletie uitvoeren om zo de veiligheidsduur van vijftig jaar te garanderen. Eén van de andere afspraken was dat de gemeente kabels en leidingen naar het strand moest leggen voor de Roompot, die direct na de dijkversterking permanente strandslaaphuisjes op het strand wilde bouwen. Ook over de planning van het project werden afspraken gemaakt. Aanvankelijk zou het project in 2014 uitgevoerd worden. Volgens het pact voerde Zeeweringen het project in november 2013 uit. Daardoor kon de Roompot vanaf januari de strandslaaphuisjes op het Sophiastrand neerzetten, zodat die voor het begin van het toeristenseizoen in 2014 klaar waren.


Omwonenden

Aan de westkant van het dijkvak ligt een kite- en windsurfschool, die in beperkte mate overlast ondervond als gevolg van de werkzaamheden, omdat die buiten het toeristenseizoen in november plaatsvonden. Op een plateau achter de kite- en windsurfschool richtte projectbureau Zeeweringen met hekken een plek in waar belangstellenden terecht konden om te kijken naar de dijkversterkingswerkzaamheden.





Referenties






Ecologie
Sophiastrand vis zoeken
Zandhonger

Sinds de aanleg van de Oosterscheldekering leidt de Oosterschelde aan zandhonger. De afsluiting van de zeearm leidt sinds 1986 tot afname aan de oppervlakte aan slikken en schorren. De verwachting is dat deze afname nog geruime tijd zal doorgaan: recente schattingen gaan ervan uit dat in 2060 de kleine, veelal smalle schorren nagenoeg geheel verdwijnen zijn en dat van de grotere schorren forse delen verdwijnen.

Het slik ter hoogte van het Sophiastrand behoort tot het habitattype 'Grote ondiepe kreken en baaien'. Het slik vlak voor het strand is ecologisch gezien weinig interessant: het betreft de hoogst gelegen en meest verstoorde deel. Er werd dus geen kwaliteitsverlies voorzien als gevolg van de zandsuppletie.

In de autonome ontwikkeling neemt het areaal slikken in de Oosterschelde Deze afname wordt bij het Sophiastrand tegengegaan door de bijdrage van het geërodeerde zand aan het ontstaan van nieuw slik. Op den duur verdwijnt door erosie het opgebrachte zand namelijk weer richting geul en een deel van het gesuppleerde strand- en duingebied zal in slik veranderen, zodat het areaal van habitattype zich op autonome wijze herstelt.







Referenties






Vergunningen en projectplan

Naast de gebruikelijke vergunningen die nodig zijn voor het uitvoeren van een dijkversterking moest projectbureau Zeeweringen hier ook een vergunning aanvragen in het kader van de Ontgrondingenwet om zand te mogen winnen op de Oosterschelde.






Referenties






Transportroute
Sophiastrand spuitmond

De hoeveelheid transporten voor het aan- en afvoeren van materialen was bij dit dijktraject minimaal. De aannemer hoefde hier geen oude dijkbekleding en grond af te voeren. En de aanvoer van zand voor de zandsuppletie gebeurde per schip. Hiervoor moest de aannemer wel leidingen op het strand leggen, die vanaf het strand het water inliepen. Daar kon het baggerschip vervolgens op aansluiten en via die leidingen werd zand het strand opgespoten. Bulldozers egaliseerden vervolgens het zand op het strand. Voor het aanvoeren van de leidingen en bulldozers maakte de aannemer een tijdelijke overgang bij een nol aan de oostkant van het dijktraject.








Communicatie

Om de inwoners van Noord-Beveland te informeren over de werkzaamheden, leverde projectbureau Zeeweringen regelmatig artikelen aan voor het lokale huis-aan-huisblad. Daarnaast stond de dijkversterking door middel van zandsuppletie in de belangstelling bij landelijke media, waaronder Wakker Nederland.



Technisch management werkprocessen





Inventarisatie

Dijktraject Sophiastrand bestond in het verleden alleen uit een kleidijk. Voor de dijk lagen kleine stuifduinen. Eind jaren ’60 legde Rijkswaterstaat aan de westkant van het dijktraject de Sophiahaven aan, als werkhaven voor de bouw van de Oosterscheldekering. Bij de aanleg van deze haven kwam 585.000 kuub zand vrij, dat langs de voet van de dijk werd opgespoten. Zo ontstond een brede duinstrook vóór de dijk en het Sophiastrand. Deze duinstrook vormde de primaire waterkering.








Toetsing

Waterschap Scheldestromen heeft het dijktraject getoetst aan de veiligheidsnorm, zoals die is voorgeschreven in de Waterwet. Daaruit bleek dat de hoeveelheid zand, waaruit de duinstrook, het strand en de vooroever waren opgebouwd, niet overal voldoende was om de achterliggende dijk te beschermen tegen een zeer zware storm. Het dijktraject voldeed daarmee niet aan de veiligheidsnorm.





Referenties






Ontwerp
Sophiastrand aanvoer zand
Sophiastrand opspuit werkzaamheden

Het voorontwerp, de variantenafweging en het definitieve ontwerp van het dijktraject zijn uitgebreid omschreven in de ontwerpnota. Volgens deze nota waren er twee opties om het dijktraject te versterken:

  • Optie 1: het afgraven van de duinstrook tot aan de kleidijk en deze voorzien van een glooiing van breuksteen, gepenetreerd met gietasfalt.
  • Optie 2: het versterken van de duinstrook door het opspuiten van zand.


Het uitvoeren van optie 1 zou lastig zijn, omdat de dijk erg laag en zwak was. Bovendien zou de duinstrook en het strand tijdelijk moeten wijken en zou het enkele jaren duren voordat de natuur zich daar hersteld zou hebben. De uitvoering van de dijkversterking zou verder veel overlast met zich meebrengen voor de omgeving, en dan met name voor het achterliggende bungalowpark. Bij het uitvoeren van optie twee zou de duinstrook niet afgegraven, maar juist aangevuld worden. Het strand zou behouden blijven en zelfs verbreed worden. Bovendien zou deze optie veel minder overlast betekenen voor het achterliggende bungalowpark en de toeristen die van het strand gebruik maken. De werkzaamheden zouden namelijk in het stormseizoen (en dus buiten het recreatieseizoen) kunnen plaatsvinden, omdat de dijk in tact blijft. Optie twee kende ook een nadeel. Na 25 jaar zou nogmaals zand gesuppleerd moeten worden om de veiligheidsduur van 50 jaar te kunnen garanderen. De kosten voor het uitvoeren van beide opties waren nagenoeg gelijk. In overleg met verschillende partijen (Rijkswaterstaat, Waterschap Scheldestromen, de gemeente Noord-Beveland, provincie Zeeland, Stichting Ecoshape Building with Nature en Roompot Group BV) besloot projectbureau Zeeweringen tot het uitvoeren van optie 2: het versterken van de duinstroom door het suppleren van zand.

Werk met werk

Het zand voor de zandsuppletie was afkomstig uit de Oosterschelde, uit de toegangsgeul tot de Noordland binnenhaven. Deze geul was in de loop der jaren verzand en daardoor slecht toegankelijk voor de scheepvaart. Door het zand uit deze geul te gebruiken, zorgde projectbureau Zeeweringen ervoor dat de vaargeul weer beter toegankelijk werd voor de scheepvaart.





Referenties


Contractmanagement werkprocessen





Contract

Bij het opstellen van het contract combineerde projectbureau Zeeweringen het modelcontract voor dijkversterkingen met het modelcontract dat Rijkswaterstaat gebruikt bij het aanbrengen van zandsuppletie langs de Nederlandse kust. Dat resulteerde in een goed werkbaar contract. In het contract had Zeeweringen de aannemer gewezen op het risico dat het zand van de zandwinlocatie op de Oosterschelde mogelijk een andere kwaliteit had dan het zand afkomstig van officiële zandwinlocaties.





Referenties






Uitvoering
Sophiastrand zandsuppletie
Sophiastrand nieuwe helm aanplant

Samenstelling zand

Op basis van vooronderzoek wist de aannemer dat het zand op de zandwinlocatie in de Oosterschelde erg fijn was en wat slib bevatte. Toen hij ging baggeren bleek er veel meer slib in het zand te zitten dan vooraf ingeschat. Bij het opspuiten van het zand op het strand, bleef het slib niet liggen en spoelde het terug het water in. Daardoor moest de aannemer meer kubieke meters zand baggeren en op het strand aanbrengen. Dat leidde tot extra kosten.


Aanbrengen zand

Het suppletievolume (135.500 m3) werd verdeeld over 9,2 ha:

  • 54,3% als duin waarbij het bestaande duin met 34 meter werd verbreed;
  • 31,3% als strand;
  • 14,4% als vooroever met een minimum verhang van 1:20.


Helmgras en stuifschermen

Om het zand vast te houden op het strand en het strand een fraai uiterlijk te geven plaatste de aannemer helmgras en stuifschermen op het strand.


Havendam

In het dijktraject lagen twee nollen. De aannemer brak deze nollen af en gebruikte het materiaal om de havendam aan de westkant van het traject te verlengen. De dam zorgt ervoor dat het strand beschut ligt en zo het zand beter vasthoudt.




Projectbeheer controleprocessen





Projectbeheersing

Qua planning en doorlooptijd vormde dijktraject Sophiastrand een uitzondering voor Projectbureau Zeeweringen. Alle andere dijkversterkingswerkzaamheden vonden buiten het stormseizoen (tussen 1 april en 1 oktober) plaats. Dit project vond plaats in het stormseizoen, in november. Dat kon, omdat Zeeweringen bij deze dijk meteen nieuw materiaal (zand) aanbracht en geen steenbekleding en/of grond hoefde af te graven. De dijk werd daardoor (tijdelijk) niet verzwakt. De doorlooptijd voor de uitvoering van het project bedroeg drie weken. Dat was veel korter dan bij andere dijkversterkingen, die meestal zo’n vier maanden duurden.

Het winnen van zand op de zandwinlocatie in de Oosterschelde gaf problemen, doordat het zand verontreinigd was met o.a. visnetten en nylon draden. Bovendien bevatte het zand meer slib dan vooraf ingeschat. Slib blijft na het opspuiten op het strand niet liggen, maar spoelt vrijwel meteen weer terug het water in. Daardoor moest de aannemer extra kubieke meters zand op het strand aanbrengen. De verontreiniging en de hoge concentratie slib in het zand brachten extra kosten met zich mee, die gedekt werden door de post ‘onvoorzien’ op de begroting. Het project werd daardoor binnen budget en op tijd opgeleverd.





Kerndocumenten


























Referenties


Context VN set links: model =

Bezig met het laden van de kaart...