Het Grevelingenmeer


Context VN set links: model = GVZM Het Grevelingenmeer


Set VN link, Property name = Supercontext, Property VN name = Supercontext

Model link = GVZM Het Grevelingenmeer

Result = Beheer van watersystemen VN

End Set VN link







Figuur 1: Bouw van de Brouwersdam in het begin van de jaren 70 van de vorige eeuw (foto: Beeldbank Rijkswaterstaat, Afdeling Multimedia Rijkswaterstaat.).

De Grevelingen ligt op de grens van Zeeland en Zuid-Holland (figuur 2). Aan de noordkant ligt het eiland Goeree-Overflakkee, aan de zuidzijde Schouwen-Duiveland. Tot 1964 was de Grevelingen een estuarien getijdengebied met uitgestrekte platen, slikken en schorren. Het estuarium stond in verbinding met zout Noordzeewater via de monding en de oostelijke verbinding met de Oosterschelde. Zoet water werd vanuit de Rijn en Maas aangevoerd via de verbinding met het Volkerak. Met de aanleg van de Deltawerken werd de Grevelingen afgesloten van de Noordzee, Oosterschelde en het Volkerak waardoor het in potentie een zoetwatermeer werd. In 1964 werd als eerste de Grevelingendam aangelegd om de Grevelingen aan de oostzijde af te sluiten, in 1971 volgde de afsluiting van de monding naar de Noordzee met de aanleg van de Brouwersdam.
Door de aanleg van de Brouwerssluis in 1978 staat het Grevelingenmeer weer beperkt in verbinding met de Noordzee. In de huidige situatie is het Grevelingenmeer het grootste zoutwatermeer van West-Europa en is vooral van belang voor de watersport, recreatie, natuur en visserij. Het zoutgehalte van het Grevelingenmeer wordt op peil gehouden door de Brouwerssluis (Nieuwkamer 2012).

Figuur 2: Overzichtskaart van het Grevelingenmeer (Nieuwkamer 2012).

Eigenschappen van het Grevelingenmeer

Tabel 1: Enkele karakteristieken van het Grevelingenmeer (Nieuwkamer 2012)
totale oppervlakte van het bekken 14.000 ha
oppervlakte water in het bekken 10.800 ha
oppervlakte drooggevallen gebieden 3.120 ha
oppervlakte natuurgebieden 2.700 ha
gemiddelde diepte 5,4 m
maximale diepte 48 m
inhoud watergebied circa 575 m3
streefpeil -0,2 m NAP
afwaterende oppervlakte Goeree-Overflakkee 2.467 ha (16 %)
Schouwen-Duiveland 12.875 ha (84 %)
beschermd Natura 2000-gebied 13.872 ha
zoutgehalte streven is minimaal 16 g Cl/l
gewenste veranderingen die zijn opgetreden
  • als gevolg van de ontzilting en het stagnante peil kon zich op voormalige schorren (De Punt en Slikken van Flakkee Noord) snel vegetatie ontwikkelen van gras via struweel naar gevarieerde bossen, die nu 10 m hoog zijn;
  • het aantal broedvogelsoorten is toegenomen van 15 tot 100 soorten, dankzij de vegetatie
ongewenste veranderingen die zijn opgetreden
  • ecologisch instabiliteit;
  • verzoeting (pas in later stadium als ongewild ervaren), aanleg Brouwerssluis stopt dit proces in 1978;
  • diepe geulen onder water worden opgevuld met materiaal van de oevers en sediment van ondiepe gedeelten;
  • golfslag leidt tot erosie van de oevers;
  • geen vermenging meer door getijstromen waardoor ‘s zomers in de diepe voormalige geulen, in putten en op de bodem zuurstofloosheid kan optreden.
landschap Het Grevelingenmeer is een gevarieerd natuurgebied, waarvoor rust en ruimte kenmerkend zijn. Het beeld tekent dorpen en vakantiedorpen en uitgestrekte droge gronden langs deltadammen en voormalige zeedijken. In het meer zelf zijn drie grote platen met daarnaast een tiental kleinere eilandjes.
beheerders
  • Rijkswaterstaat Zeeland, Waterdistrict Zeeuwse Delta voert het beheer over havens, vaargeulen, waterkeringen/kunstwerken en dergelijke;
  • de waterschappen Scheldestromen en de Hollandse Delta beheren de dijken en kunstwerken in de dijken;
  • Natuur- en Recreatieschap de Grevelingen doet het natuurbeheer en recreatiebeheer;
  • Staatsbosbeheer.
natuurbeheer
  • begrazing (op alle platen en div. slikken);
  • maaien (Hompelvoet en incidenteel op andere platen);
  • niets doen;
  • beperkt openstellen.
sluizen/waterbeheer
  • er wordt gestuurd op een vast waterpeil van NAP - 0,2 m;
  • de Brouwerssluis in de Brouwersdam staat in principe open voor doorspoeling met Noordzeewater uit de Voordelta;
  • om een vast waterpeil van NAP - 0,2 m te behouden zal de sluis ongeveer 8 % van de tijd gesloten moeten zijn;
  • in de Grevelingendam kan de hevel de Flakkeese Spuisluis voor doorspoeling in west-oost-richting zorgen, maar in de huidige situatie wordt de hevel niet gebruikt;
  • de Grevelingensluis heeft geen functie voor waterbeheer.



Referenties
GVZM Verkenning en planvorming Volkerak-Zoommeer VN GVZM Opstellen rijksstructuurvisie Grevelingen Volkerak-Zoommeer VN GVZM Verkenning Grevelingen VN GVZM Visie- en planvorming Grevelingen en Volkerak-Zoommeer VN GVZM Economische waarde van het watersysteem VN GVZM Stratificatie van de waterkolom VN GVZM Slibgehalte op de bodem VN GVZM Peilbeheer Grevelingen VN GVZM Zuurstofgehalte nabij bodem VN GVZM Ontstaan van witte bacteriematten VN GVZM Ontwikkeling van bodemdieren VN GVZM Ontwikkeling van oevers en eilanden VN GVZM Ontwikkeling broedvogelpopulatie VN GVZM Beheersmaatregelen VN GVZM Ontwikkeling van macroalgen VN GVZM Ontwikkeling van zeegras VN GVZM Nutriënten VN GVZM Zoutgehalte VN GVZM Ontwikkeling van microalgen VN GVZM Doorzicht Grevelingen VN GVZM Ontwikkeling van de vispopulatie VN GVZM Ontwikkeling populatie watervogels VN GVZM Ontwikkeling habitatrichtlijnsoorten VN GVZM Ontwikkeling waterkwaliteit en natuurwaarde van de Grevelingen VN GVZM Recreatieve en toeristische activiteiten VN GVZM Waterbeheer van het stagnante Grevelingenmeer VN GVZM Doelstelling waterbeheer Grevelingen VN GVZM Wet- en regelgeving Grevelingen VN GVZM Het Grevelingenmeer VN Beheer van watersystemen VNGVZM Grevelingen V20180131
Over deze afbeelding
HZ University of Applied Sciences
Delta Academy
Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Projectbureau Zeeweringen
Waterschap Scheldestromen
Provincie Zeeland
Deltares